Korzystając z taniej siły roboczej i udogodnień stwarzanych przez rząd carski, kapitał obcy nastawiony był przede wszystkim na doraźną eksploatację bogactw mineralnych Rosji. Miarą położenia proletariatu rosyjskiego może być długość przeciętnego dnia pracy, który sięgał 14 godzin. Poza tym robotnicy pozbawieni byli pomocy lekarskiej i odszkodowań w wypadku utraty zdolności do pracy. Dzielnice robotnicze swoim wyglądem urągały najbardziej elementarnym wymogom higieny. Nie lepiej też kształtowało się położenie zdecydowanej większości ludności chłopskiej. Przeprowadzone w 1861 r. uwłaszczenie chłopów nie tylko nie zlikwidowało głodu ziemi, ale także nie usunęło form wyzysku typowych dla okresu feudalnego. Samo zresztą uwłaszczenie realizowane było stopniowo i jeszcze na początku XX w. znaczna część ludności chłopskiej nie stała się pełnoprawnymi właścicielami uprawianej przez siebie ziemi. W tych warunkach konflikt między wsią a dworem obszarniczym niewiele utracił ze swej poprzedniej ostrości.

Obok narastających konfliktów społecznych, państwo carów było również widownią ostrych walk narodowościowych. Ich źródła tkwiły w wielonarodowościowej strukturze tego państwa, która w drugiej połowie XIX w. została dodatkowo rozbudowana na skutek opanowania Azji Środkowej.



monety polskie